Qonunda nima deyiladi?

O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 48-moddasida har kim sogʻligʻini saqlash va malakali tibbiy xizmatdan foydalanish huquqiga ega ekanligi belgilangan. Davlat ushbu yordamning aholiga foydalanish imkoniyati keng va bepul bo‘lishi  uchun davlat dasturlari doirasida shart-sharoit yaratishi shart.

Bu siz uchun nimani anglatadi?

• Siz tasdiqlangan standartlar doirasida davlat poliklinikalari va shifoxonalarida bepul xizmatlardan foydalanish huquqiga egasiz.

• Sizda shifokor va poliklinikani tanlash huquqi mavjud (mavjud mutaxassis va qulayliklarga qarab).

• Sizda shifokor va poliklinikani tanlash huquqi mavjud (tanlov sizning hududingizdagi mutaxassislar va tibbiyot muassasalarining mavjudligi hamda qulayligiga bog‘liq).

• Sizning sog‘lig‘ingizga oid har qanday tibbiy aralashuv faqat sizning roziligingiz bilan amalga oshiriladi kerak, bundan faqat hayotingiz xavf ostida bo‘lgan yoki epidemiya holatlari istisno.

Ma’lumot olish huquqi

Siz o‘z sog‘lig‘ingiz holati, qo‘yilgan tashxis, davolash usullari, ehtimoliy xavf va muqobil usullar haqida to‘liq ma’lumot olish huquqiga egasiz. Shifokor sizga barcha ma’lumotlarni sodda va tushunarli tilda tushuntirishi shart.

Tenglik va kamsitilmaslik huquqi

Tibbiy yordam jinsi, yoshi, millati, ijtimoiy holati, e’tiqodi va boshqa belgilaridan qat'i nazar ko'rsatiladi.

Shifokor va tibbiyot muassasasini tanlash huquqi

Siz sog‘liqni saqlash tizimi imkoniyatlari doirasida shifokor va tibbiyot muassasasini tanlashingiz mumkin.

Maxfiylik huquqi

Sizning tashxisingiz, kasallik tarixi va shaxsiy ma’lumotlaringiz tibbiyot siri hisoblanadi. Ular faqat sizning roziligingiz bilan yoki qonunda nazarda tutilgan holatlardagina oshkor etilishi mumkin.

Davolanishga rozilik berish yoki uni rad etish huquqi

Shifokor sizga davolanishning ehtimoliy oqibatlarini tushuntirganidan so‘ng, davolanishni rad etish huquqiga egasiz.

Ijtimoiy himoya va kompensatsiya olish huquqi

Agar noto'g'ri davolanish natijasida sog'lig'ingizga zarar yetkazilgan bo'lsa, siz ko‘rilgan zararni qoplash huquqiga egasiz.

Shikoyat qilish huquqi

Siz shifokorlar yoki tibbiyot muassasalari faoliyatidan norozi bo‘lsangiz, ma’muriy tartibda yoki sud orqali shikoyat berishingiz mumkin.

Shifokorlar va tibbiyot xodimlari quyidagi majburiyatlarga ega:

• yordamga muhtoj har bir insonga zudlik bilan tibbiy yordam ko‘rsatish;

• tibbiy xizmatlarni belgilangan sifat standartlariga muvofiq taqdim etish;

• bemorlarga hurmat bilan munosabatda bo‘lish va tibbiy etika qoidalariga rioya etish;

• tibbiyot sirini saqlash;

• sizga sog‘lig‘ingiz holati va davolanish jarayoni haqida tushunarli tilda ma’lumot berish;

• kasalliklarning oldini olish, tibbiy-ma’rifiy ishlar olib borishda ishtirok etish.

Ushbu majburiyatlar buzilgan taqdirda, tibbiyot xodimlari belgilangan tartibda qonuniy javobgarlikka tortilishi mumkin.

Bolalar va o‘smirlar:

• Bepul emlashlar va dispanser ko‘riklari;

• Maktab va kollejlarida tibbiy xizmat ko‘rsatish;

• Yetim bolalar va qarovsiz qolgan bolalar uchun alohida tibbiy himoya choralari.

Keksalar va pensiyadagi fuqarolar:

• Bepul yoki imtiyozli tibbiy yordam ko‘rsatish;

• Muntazam tibbiy ko‘rik va dispanser nazorati;

• Sanatoriya-kurortlarda davolanish imkoniyati.

Nogironligi bo‘lgan shaxslar:

• Bepul yoki imtiyozli tibbiy yordam ko‘rsatish;

• Dori vositalari, protezlar va reabilitatsiya vositalari bilan ta’minlash;

• Ijtimoiy reabilitatsiya va qulay muhitga ega bo‘lish huquqi.

OIV bilan yashovchi shaxslar:

• Bepul davolanish va tibbiy nazorat;

• Bolalar va o‘smirlar uchun ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash;

• Kamsitishdan himoya va maxfiylikning kafolatlari.

Zo‘ravonlikdan jabrlangan xotin-qizlar va bolalar:

• Zudlik bilan tibbiy va psixologik yordam ko‘rsatish;

• Shifoxonalarning qabul bo‘limlarida maxsus birinchi yordam ko’rsatish xonalari;

• Tibbiyot muassasalarining Ichki ishlar vazirligi va ijtimoiy himoya markazlari bilan hamkorligi.

• PF–88 (2025-yil 19-may) — oilaviy poliklinikalar va mahalla tibbiyot punktlari mustaqil yuridik shaxs maqomiga ega bo‘ldi. Bu ularning mustaqilligi va mas’uliyatini oshiradi.

• 870-son Qonun (2023-yil) — shaffoflikni kuchaytirishni nazarda tutadi: mahalliy hokimiyat organlari oldida hisobdorlik  va jamoat tashkilotlari nazorat jarayonlarida ishtirok etadi.

• 879-son Qonun (2023-yil) — saraton kasalliklarini erta aniqlash va oldini olish imkoniyatlarini kengaytirish.

— Bemor davolanishni rad etmoqchi
Shifokor bemorga buning barcha xavf-xatarlarini to‘liq tushuntirishi shart. Rad etish holati yozma ravishda rasmiylashtiriladi.

— Oilaviy zo‘ravonlikdan jabrlangan shaxs poliklinikaga murojaat qilsa
Avvalo, bemorga zudlik bilan tibbiy yordam ko‘rsatiladi. Shundan so‘ng u maxsus himoya xonasiga yo‘naltiriladi va bu holat haqida huquqni muhofaza qiluvchi organlarga xabar beriladi.

— Bemor tashxisdan shubhalansa
Sizda “ikkinchi fikr” olish huquqi mavjud, ya’ni boshqa mutaxassisga murojaat qilib maslahat olishingiz mumkin.

— Shifokor bemorning roziligisiz tashxisni oshkor qilgan bo‘lsa
Bu qonun buzilishi hisoblanadi. Siz shikoyat bilan murojaat qilishingiz va huquqlaringizni himoya qilishni talab qilish huquqiga egasiz.

• O‘z poliklinikangiz yoki shifoxona ma’muriyatiga;

• Hududiy sog‘liqni saqlash boshqarmasiga;

• O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligiga;

• Sud yoki prokuraturaga.

Muhim: ko‘plab poliklinikalarda bemorlarning shikoyatlari uchun ishonch telefonlari faoliyat yuritadi.

Ha. Davlat poliklinikalari va kasalxonalarida siz davlat dasturlari doirasida bepul tibbiy yordam olish huquqiga egasiz. Bunga birlamchi tibbiy-sanitariya yordami, dispanserizatsiya, emlash, shoshilinch tibbiy yordam va davlat tomonidan tasdiqlangan boshqa xizmatlar kiradi.

Ha. Qonun sizga shifokor va tibbiyot muassasasini tanlash huquqini beradi. Biroq, amalda tanlov sizning hududingizdagi mutaxassislar va resurslar mavjudligiga bog‘liq.

Ha. Shifokor sizning tashxisingiz, davolash usullari va xavf-xatarlarini oddiy so‘zlar bilan tushuntirishi shart. Agar biror narsani tushunmasangiz, bemalol savol bering - bu sizning huquqingiz.

Ha. Agar sizga barcha oqibatlar tushuntirilgan bo'lsa, rad etish huquqiga egasiz. Istisnolar — agar rad etishingiz sizning hayotingizga yoki boshqalarning sog‘lig‘iga xavf tug‘dirsa (masalan, yuqumli kasallik holatlarida).

Sizning tashxisingiz yoki shaxsiy ma’lumotlaringizni sizning roziligingizsiz oshkor etish qonunga zid. Siz poliklinika ma’muriyatiga, hududiy sog‘liqni saqlash boshqarmasiga yoki sudga murojaat qilishingiz mumkin.

Barcha bolalar bepul profilaktika va davolash yordami, emlash va dispanser nazoratidan o'tish huquqiga ega. Maktablar va kollejlar tibbiy yordam ko‘rsatishni ta’minlashi shart. Yetim va ota-ona qaramog‘isiz qolgan bolalar uchun alohida himoyaga ega.

Keksalar va pensiyadagi fuqarolar bepul yoki imtiyozli tibbiy yordam olish, muntazam tibbiy ko‘rikdan o‘tish va sanatoriya-kurort davolanishiga yo‘naltirilish huquqlariga ega.

Nogironligi bo‘lgan shaxslar bepul yoki imtiyozli davolanish, dori vositalari, protezlar va reabilitatsiya vositalari bilan ta’minlanish, shuningdek, tibbiyot muassasalarida qulay muhitga ega bo‘lish huquqiga ega.

Ular bepul davolanish va tibbiy nazorat, bolalar va o‘smirlar uchun ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash, kamsitilishdan himoya va shaxsiy ma’lumotlarining maxfiyligini saqlash huquqlariga ega.

Sizga zudlik bilan tibbiy yordam va psixologik qo‘llab-quvvatlash ko‘rsatilishi shart. Yirik shifoxonalarda zo‘ravonlikdan jabrlangan xotin-qizlar va bolalar uchun maxsus birinchi yordam ko’rsatish xonalari mavjud. Tibbiyot muassasalari, shuningdek, sizni himoya qilish maqsadida huquqni muhofaza qiluvchi organlar va ijtimoiy xizmatlar bilan hamkorlik qiladi.

• O‘z poliklinikangiz yoki shifoxona ma’muriyatiga;

• Hududiy sog‘liqni saqlash boshqarmasiga;

• O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligiga;

• Sud yoki prokuraturaga.